e-WANOGA
Architektura Głównego Miasta
(sobota 29.III.2003.)
Kamienica Schumannów - renesans (włoski), dekoracja porządkowa, ale cecha charakterystyczna: nie ma piętrzenia porządków, tylko głowice porządku toskańskiego (na większości kamienic porządki różne). Elementy zdobnicze - na fryzach doryckich: tryglify i metopy, w metopach są bukaniony / bukraniony (czaszka byka), putta (amorki), na samej górze jest Zeus (od frontu przynajmniej). [w metopach mogą być też tarcze] Od strony Długiego Targu tak samo zdobiona.
Długi Targ
nr 1 - klasycyzm. Szczyt prosty i niski. Akroterie (jak w antycznych świątyniach)
nr 2 - renesans niderlandzki (manieryzm niderlandzki), ornament okuciowy, podziały poziome między kondygnacjami, łuki koszowe nad niektórymi oknami, cegła, szczyt z esownicami, wolutami (ornament okuciowy)
nr 3 - wielki porządek (maniera granda), porządek joński, barok oczywiście. Szczyty w wielkim porządku są bardzo różne (często trójkątny fronton, z wazą).
Pod pilastrami - Atlanci albo Atlasi.
Kariatydy - postacie kobiece stosowane w miejsce kolumn.
nr 4 - kamienica koloru ceglastego - myląca, szczyt z esownicami jak w renesansie, a jest to kamienica barokowa, szczyt oddzielony jest gzymsem, co nie powinno występować w baroku. Gzyms jest tutaj elementem zdobniczym szczytu. Medaliony.
nr 5 i 6 - rokokowe kamienice, z rokokowymi portalami bez pilastrów, ażurowe ornamenty, w prawym są cztery koliberki. Dwie warstwy tynku, dekoracje powstały poprzez zeskrobywanie jednej warstwy.
Klasycyzm - proste kształty, szczyt oddzielony gzymsem. W baroku gzyms nawet jeśli jest, to przecięty oknem, przerwany. W baroku są spływy, a w klasycyzmie nie. W baroku okna mogą wchodzić kompozycyjnie do szczytu, szczyt i reszta fasady tworzy jednolitą całość.
Na prawo od Dworu Artusa kamienica ceglana - pozostałości gotyckie to filary wystające między oknami. Filary te są profilowane (cegła profilowana, filary mają jakby schodki / uskoki po bokach). Portal manierystyczny.
Czerwona obok Złotej - barok.
Kamienica Złota - fasada porządkowa, piętrzenie porządków: toskański, joński, koryncki, pilastry hermowe (zwężają się ku dołowi - w starożytności stawiano przy drodze na słupkach popiersia Hermesa, przeniesiona nazwa na popiersia na słupach - herma to także forma pilastra zwężającego się ku dołowi). Elementy fryzu pokryte zdobieniami, do tego są napisy. Nie ma szczytu, tylko attykę balustradową. Panoplia - bębny, hełmy, miecze (elementy militarystyczne).
Elementy architektury antycznej są też w zielonej kamienicy na prawo - też jest porządkowa toskański, joński, koryncki, lizeny w szczycie, bardzo podobnie zrobiona jak Złota.
Lizena - pionowy, płaski pas muru występujący nieco z jego lica, różniący się od pilastra gł. brakiem głowicy i - na ogół - bazy, stosowany w układzie rytmicznym, aby udekorować i ożywić płaszczyznę ściany.
Na środku Długiego Targu jest miejsce, skąd widać trzy Neptuny, na upartego i cztery.
Kamienice zrekonstruowane średnio zgodnie ze stylami architektonicznymi (nad sfinksem pseudo-barok). Dom Holenderski przebudowany na formy charakterystyczne dla Holandii. Zaprojektowane jako pseudo-barok.
Kamienica 17 i 18 jest barok, a nie klasycyzm.
Festony i girlandy (takie draperie) - w girlandach występują elementy roślinne (dowcipnie zwane przez nas żarciem).
Rokokowe szczyty są bardziej "połamane" niż barokowe - Długi Targ - Empik / Kodak.
Barokowy szczyt może być rozciągnięty i sprawiać wrażenie klasycystycznego, ale zwrócić należy uwagę na boczne spływy tudzież ślimacznice.
Przeszliśmy ulicą Ogarną. Tam są ciekawe rzeczy również.
Gotycka Brama Krowia - średniowieczu za nią był pomost wychodzący w rzekę.
Blendy - to są wnęki.
Kamienica, w której urodził się Farenheit - barokowa.
Jasno-niebieska kamienica na Długiej - eklektyzm, ta obok niej też.
Na Świętego Ducha - ceglany barok. Jest tam wąska kamienica z nieco wyższym trójkątem, też barok, ma żabki (to coś, co się wspina po bokach na szczyt) - nr 99 chyba.
Dom pod Żółwiem.
Na Świętego Ducha stoją w polu słupki przedprożowe charakterystyczne dla rokoko (wyznaczają linię, przy której niegdyś stały kamienice).
Brama Chlebnicka z krzyżackich czasów - herb Gdańska, bez korony.
Dom Anielski (pod Aniołami) - obecnie akademik - na górze są anioły, renesans. Elewacja porządkowa, zdwojenie pilastrów nie świadczy, że to barok, piętrzenie porządków - toskański, joński, koryncki, kompozytowy, koryncki, dalej pilastry hermowe.
Przy Chlebnickiej kopia wywiezionej kamienicy gotyckiej.
Określenie renesans włoski - popularne, nie stosowane w literaturze fachowej. Niektórzy wszystko, co na północ od Włoch nazywają manieryzmem.
Opracowała: Agnieszka Falejczyk
©Krzysztof Nowak
Gdańsk 2003
Strona powstała przy pomocy programu Pajączek