e-WANOGA
Kościół Bożego Ciała w Gdańsku
Biskup Józef Padewski (1894 - 1951) - zwierzchnik Kościoła Polskokatolickiego aresztowany i osadzony w więzieniu śledczym UB w Warszawie przy ul. Rakowieckiej. Zmarł zamęczony 10 V 1951 r. w wyniku przesłuchań i maltretowania. Jedyny biskup chrześcijański, który poniósł taką śmierć w okresie stalinizmu.
Kościół Polskokatolicki od 1946 r. ma swoją siedzibę w Gdańsku (kościół Bożego Ciała). Kiedyś ten kościół był kościołem filialnym Kościoła Mariackiego i pełnił funkcje szpitalne. W wyniku działań wojennych k. B.C. nie został znacznie zniszczony.
W 1351 r. (może wcześniej) założono szpital. W szpitalu powstała kaplica (XIV w.), która stanowiła zalążek obecnej świątyni - wieloboczne zamknięcie, wcześniejsze prezbiterium.
W 1519 r. miało miejsce oblężenie Gdańska (wojna pol.-krzyż.). Zakonnicy odeszli na Kaszuby, gdzie zostali rozbici przez miejscową partyzantkę. Szpital spalono, by wróg nie mógł się w nim usadowić. Kaplica ocalała.
W 1577 r. miało miejsce oblężenie Gdańska przez Batorego.
W 1578 r. kościół został rozbudowany, przedłużony.
Z nastaniem reformacji kościół stał się protestancki. Parafia obejmowała mieszkańców Nowych Ogrodów. Świątynia Bożego Ciała pozostała pod wpływem wyznania ewangelicko-augsburskiego aż do 1945 r.
W 1688 r. - Bartłomiej Ramyż (?) dobudował nawę poprzeczną, nadając ostatecznie świątyni specyficzny kształt litery T. W nawie poprzecznej utrzymał częściowo stylistykę gotycką (okna).
W 1699 r. dobudowano emporę (balkon).
W 1766 r. dodano organy ufundowane przez rodziny patrycjuszowskie.
W 1630 r. ufundowano epitafium manierystyczne.
W XVI w. wybudowano wieżę (tam, gdzie organy) - powstał niesymetryczny układ. Górna część wieży miała konstrukcję ryglową => drewniano-ceglaną.
W 1742 r. dobudowano drugą wieżę nad prezbiterium, przywracając tym samym symetrię.
W 1750 r. druga wieża otrzymała zegar.
Okolica kościoła
Kościół Bożego Ciała stoi u stóp Grodziska, zwanego też Górą Gradową lub Górą Gajową (1385 r.). Znajduje się tam ogródek strażniczy, będący częścią pozostałości dawnego osadnictwa. W 1655 r. (w związku z potopem szwedzkim) wokół Góry Gradowej zaczęto budować fortyfikacje, które zniszczyły wcześniejsze (X-XIII w.) ślady bytności człowieka.
Góra do Doliny Nowych Ogrodów -
BISKUPIA GÓRKA - siedziba biskupów kujawskich (od XIII w.); wokół Dolina Biskupia (Bishopsstr.; obecnie ulica stoczniowców);
Kościół Bożego Ciała - wnętrze
prospekt - zewnętrzna część organów, wewnątrz piszczałki prospektowe
Płótno Sąd Ostateczny - na suficie, wiek XVIII.
Figurki Apostołów - kiedyś było ich 12, teraz ostało się tylko 7.
Figura Pelikana (symbol Chrystusa karmiącego własnym ciałem i krwią) z baldachimu ambony.
Ołtarz barokowy - przedstawia kopię św. Rodziny Rafaela; kurdybany w antependium.
Obok ołtarza - obraz Chrystusa ukrzyżowanego na tle Gdańska.
Płyta nagrobna Mackensena.
Na emporze (1699 r.) znajduje się kartusz z herbem Gdańska.
Wokół kościoła Bożego Ciała
W miejscu budynków znajdujących się wokół kościoła znajdował się niegdyś szpital, o charakterze hospicjum - schroniska dla weteranów wojskowych.
Wyznanie polskokatolickie - Polski Narodowy Kościół Katolicki
1870 r. - unia w Utrechcie - odrzuca uznany przez I sobór watykański dogmat o nieomylności papieża; w wyniku tego tworzy się odłam STAROKATOLICKI (czyli tych, co odrzucili dogmat).
Pierwszy kościół polskokatolicki powstał w Pensylwanii na początku wieku XX. W 1920 r. zakładane są przez misjonarzy z USA pierwsze parafie w Polskce - m.in. w Łękach, Krakowie. W 1951 r. przyjeżdża do Polski bp Józef Padewski (ww). W 1951 r. następuje zmiana nazwy na Kościół Polskokatolicki.
Obecnie wspólnota liczy ok. 100 osób (??) Swoich księży kościół kształci na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie (sekcja starokatolicka).
- papież omylny (jego pozycja odpowiada maksymie primus inter pares),
- liturgia od samego początku była w języku polskim, kapłan stał przodem do wiernych,
- te same sakramenty
- spowiedź powszechna (sprzed VI w.) - choć przed bierzmowaniem jest spowiedź w konfesjonale
- nie uznają celibatu księży
Polski Narodowy Kościół Katolicki
Tradycja kształtowania się Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego sięga idei J. Łaskiego oraz przyrzeczenia króla Zygmunta II Augusta złożonego szlachcie polskiej, że będzie mogła zwołać sobór narodowy, który zatwierdzi projekt "sprawowania służby Bożej w języku polskim".
Idea ta pojawiła się ponownie w pismach: J. Lelewela, J.M. Hoene-Wrońskiego, B. Trentowskiego, K. Libelta, A. Mickiewicza, J. Słowackiego, M. Konopnickiej. Podjęli ją emigranci polscy żyjący w Ameryce Północnej w XIX w. Pierwszy synod Kościoła w USA odbył się w Scranton w 1904 z inicjatywy księdza F. Hodura. Na synodzie w 1909 przyjęto nazwę Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w Ameryce.
Istniejący obecnie w Polsce Kościół polskokatolicki powstał w wyniku działalności misyjnej emisariuszy w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Pierwszą parafią Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w Polsce była, zorganizowana w 1922, parafia krakowska w Podgórzu pod wezwaniem Zmartwychwstania Pańskiego. Swobodną działalność rozpoczęła jednak dopiero w 1924.
Pierwsza wiejska parafia Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w Polsce powstała w 1923 w Wiśniczu Nowym koło Bochni. W 1930 istniały w Polsce 64 parafie polskokatolickie i było 56 księży. W latach okupacji niemieckiej zginęło 28% duchownych polskokatolickich. W okresie 1944-1945 Polski Narodowy Kościół Katolicki w Polsce został zupełnie rozbity organizacyjnie.
Swoją działalność wznowił w marcu 1945, na zjeździe w Warszawie, pod przewodnictwem księdza S. Piekarza. Do rejestru wyznań w Polsce został wpisany w 1946. Od 1952 nosi nazwę Kościoła polskokatolickiego i jest organizacją niezależną od Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego w Stanach Zjednoczonych. Najwyższą jego władzą jest synod, w którego skład wchodzą wszyscy biskupi i księża oraz świeccy reprezentanci poszczególnych parafii. Zbiera się co pięć lat.
W okresie międzysynodalnym władzę sprawuje Rada Kościoła, składająca się z biskupów, dziekanów i przedstawicieli świeckich. Kościół polskokatolicki skupia obecnie 91 parafii, blisko 30 tys. wiernych. Prowadzi sekcję teologii przy Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie. Posiada własny instytut wydawniczy. Należy do Unii Utrechckiej Kościołów Starokatolickich i jest członkiem Polskiej Rady Ekumenicznej.
Doktryna Kościoła nie odbiega w sposób zasadniczy od rzymskokatolickiej (katolicyzmu doktryna), podobnie jak liturgia. Wyjątek stanowi odrzucenie dogmatu o nieomylności papieża w sprawach wiary i moralności. Po wprowadzeniu przez sobór watykański II języków narodowych do liturgii zagadnienie języka przestało dzielić oba Kościoły.
W zakresie kultu Kościół polskokatolicki mniejszą wagę przywiązuje do kultu maryjnego, większy natomiast nacisk kładzie na potrzebę studiów biblijnych i patrystycznych, szukając inspiracji teologicznej w pismach Ojców Kościoła. Dogmatykę swoją opiera na orzeczeniach pierwszych siedmiu soborów chrześcijańskich. Odrzuca: dogmat o nieomylności papieża i jego niepodzielnym zwierzchnictwie nad Kościołem, kult relikwii, odpusty, celibat.
Opracowanie: Magda Gburczyk
©Krzysztof Nowak
Gdańsk 2003
Strona powstała przy pomocy programu Pajączek